Bel Fıtığı Ameliyatsız Nasıl Tedavi Edilir?

Kısa cevap: Bel fıtığı ameliyatsız tedavi ile olguların önemli bölümünde kontrol altına alınabiliyor. Fıtık görüntülemede kalmaya devam etse bile, sinire binen baskı azaldığında ağrı geriler. Ameliyat ilk seçenek değildir; genellikle ameliyatsız yöntemlerin yetersiz kaldığı ya da sinir hasarı bulgusunun eklendiği durumlarda gündeme gelir.

Bel fıtığı nasıl oluşur?

Omurlar arasında, yastık görevi gören disk adı verilen yapılar bulunur. Diskin dışı sağlam bir halka, içi ise jel kıvamında bir çekirdektir. Bu halkada oluşan yırtıktan iç kısmın dışarı taşmasına bel fıtığı denir. Taşan doku yakınındaki sinire baskı yaptığında ağrı ortaya çıkar.

Ağır kaldırma tek sebep değildir. Uzun süre oturarak çalışmak, hareketsizlik, sigara ve fazla kilo diskin beslenmesini bozarak süreci hazırlar.

Filmde fıtık görülmesi ne anlama gelir?

MR’da fıtık görülmesi tek başına tedavi gerekçesi değildir. Hiçbir şikâyeti olmayan kişilerde de disk taşması bulunabilir; bu oran yaşla birlikte artar. Bu nedenle tedavi kararı filme değil, muayene bulgularına ve şikâyetin seyrine göre verilir.

AAOS OrthoInfo bel fıtığı sayfası da görüntüleme bulgusu ile şikâyet arasındaki bu uyumsuzluğa dikkat çeker.

Bel fıtığı ameliyatsız tedavi nasıl planlanır?

Bel fıtığı ameliyatsız tedavi, birbirini tamamlayan basamaklardan oluşur:

• Göreli dinlenme. Ağrıyı artıran hareketlerin kısa süre bırakılması. Tam yatak istirahati önerilmez.
• İlaç tedavisi. Ağrı ve sinir çevresindeki ödemi azaltmaya yönelik, hekim gözetiminde.
• Fizik tedavi. Ağrı kontrolü ve hareket açıklığının korunması.
• Egzersiz. Gövde ve karın kaslarının güçlendirilmesi; omurganın yükünü paylaşan asıl yapı bu kaslardır.
• Günlük yaşam düzenlemesi. Oturma süresi, çalışma yüksekliği ve kaldırma tekniğinin gözden geçirilmesi.

Yatak istirahati iyi gelir mi?

Uzun süreli yatak istirahati bugün önerilmiyor. Birkaç günü aşan hareketsizlik kas gücünü azaltır ve iyileşmeyi geciktirir. Ağrının izin verdiği ölçüde hareketli kalmak, tedavinin parçasıdır.

Ağrı neden bacağa vuruyor?

Bel bölgesinden çıkan sinirler bacağa doğru uzanır. Fıtık bu sinirlerden birine baskı yaptığında ağrı, baskının olduğu yerde değil, sinirin dağıldığı bölgede hissedilir. Kalçadan bacağa, kimi zaman ayağa kadar uzanan bu ağrıya siyatik denir.

Uyuşma ve karıncalanma da aynı mekanizmayla ortaya çıkar. Ayrıntı için siyatik sayfasına bakılabilir.

Bel fıtığı mı, kas zorlanması mı?

Her bel ağrısı fıtık değildir. Kas ve bağ kaynaklı zorlanmalar, bel ağrısının en sık sebebidir ve ayrımı birkaç bulguyla yapılabilir.

Kas zorlanmasında ağrı belde kalır, bacağa yayılmaz. Hareketle artar, dinlenmeyle azalır. Genellikle birkaç gün içinde belirgin biçimde geriler.

Fıtığa bağlı ağrıda şikâyet kalçadan bacağa doğru uzanır. Öksürme, hapşırma ve ıkınma ağrıyı artırır. Uyuşma ya da karıncalanma eşlik edebilir. Ağrı geceleri de sürebilir.

Bu ayrım muayeneyle netleşir; görüntüleme her hastada ilk adımda gerekmez.

Ne kadar sürede sonuç alınır?

Şikâyetlerin belirgin biçimde gerilemesi çoğu olguda altı ila on iki hafta alır. Bu süre boyunca ağrının inişli çıkışlı seyretmesi olağandır. Belirtilerin altı haftada hiç gerilememesi, planın yeniden değerlendirilmesini gerektirir.

İşe dönüş, yapılan işin niteliğine göre değişir. Masa başı çalışanlar genellikle daha erken dönebilir; burada asıl mesele oturma süresinin bölünmesi ve çalışma düzeninin gözden geçirilmesidir. Ağır kaldırma içeren işlerde dönüş kademeli planlanır.

Korse, yatak ve oturma düzeni

Korse ağrılı dönemde kısa süreli destek sağlayabilir. Uzun süreli kullanım ise gövde kaslarının zayıflamasına yol açtığı için önerilmez; korse, egzersizin yerine geçen bir araç değildir.

Yatak seçiminde aşırı sert ya da aşırı yumuşak uçlardan kaçınılır. Omurganın doğal eğrisini koruyan, orta sertlikte bir zemin çoğu kişi için uygundur. Yan yatarken dizlerin arasına yastık konması bel bölgesindeki gerilimi azaltır.

Oturma düzeni masa başı çalışanlar için belirleyicidir. Sırtın desteklenmesi, ayakların yere tam basması ve en geç 45 dakikada bir kalkılması temel kurallardır. Aralıksız oturma, bel diskine ayakta durmaktan daha fazla yük bindirir.

Ameliyat ne zaman gerekir?

Cerrahi, ameliyatsız tedavinin yetersiz kaldığı ya da sinir hasarı bulgusunun eklendiği durumlarda değerlendirilir:

• Yeterli süre uygulanan tedaviye rağmen ağrının sürmesi
• Bacakta ilerleyen kuvvet kaybı
• Ayak bileğini yukarı kaldıramama gibi belirgin kas güçsüzlüğü

Beklemeden başvurulması gereken durumlar

Bazı bulgular acil değerlendirme gerektirir: idrar veya dışkı tutamama, makat çevresinde uyuşma, iki bacakta birden hızla ilerleyen güç kaybı. Bu tabloda bekleme yapılmaz.

Ne yapmalı?

Bel fıtığı ameliyatsız tedavi seçeneğinin uygun olup olmadığı muayene ile belirlenir. Bel ağrısı bacağa vuruyorsa, uyuşma eşlik ediyorsa ya da şikâyet birkaç haftadır geçmiyorsa değerlendirme gerekir. Ayrıntılı bilgi bel fıtığı sayfasındadır.