Diz ağrısı ne zaman cerrahi gerektirir?
Diz ağrısının büyük bölümü ameliyat gerektirmez. Zorlanmaya bağlı ağrılar, hafif kıkırdak yıpranmaları ve bazı menisküs yırtıkları dinlenme, fizik tedavi, ilaç ve eklem içi uygulamalarla kontrol altına alınabiliyor.
Cerrahi genellikle şu durumlarda gündeme geliyor:
- Dizin kilitlenmesi, takılması ya da aniden boşalması
- Bağ yaralanmasına bağlı güvensizlik hissi
- Ameliyat dışı tedavilere yanıt vermeyen, günlük yaşamı kısıtlayan ağrı
- Görüntülemede onarım gerektiren yırtık ya da ileri eklem hasarı
Hangi yolun izleneceği yaşa, aktivite düzeyine, yırtığın yerine ve dizdeki genel yıpranmaya göre değişiyor.
Menisküs yırtığı
Menisküs, uyluk kemiği ile kaval kemiği arasında yer alan C biçiminde iki kıkırdak yastıktır. Yükü eklem yüzeyine dağıtır, dizi dengede tutar ve kıkırdağı darbeden korur.
Yırtıklar iki ana yoldan oluşuyor:
- Travmatik yırtık: Çoğunlukla genç ve aktif kişilerde, diz bükülüyken ani dönme hareketiyle.
- Dejeneratif yırtık: Orta yaş ve sonrasında, dokunun zamanla incelmesiyle. Belirgin bir kaza olmadan da ortaya çıkabiliyor.
Sık görülen belirtiler dizin iç ya da dış yanında ağrı, şişlik, çömelmede zorlanma ve dizde takılma veya kilitlenme hissi.
Menisküs ameliyatı
Her yırtık ameliyat gerektirmiyor. Dokunun kanlanması iyi olan dış bölgelerdeki yırtıklarda onarım (dikiş) tercih edilebiliyor; kanlanmanın zayıf olduğu iç kesimlerde ise yırtık kısmın düzeltilmesi gündeme geliyor. Menisküs dokusunun mümkün olduğunca korunması, uzun vadede eklem sağlığı açısından önem taşıyor.
Bu işlemlerin önemli bölümü artroskopi ile, birkaç milimetrelik kesilerden yapılıyor.
Ön çapraz bağ yaralanmaları
Ön çapraz bağ, kaval kemiğinin öne kaymasını ve dizin aşırı dönmesini engeller. Futbol, basketbol, kayak gibi ani yön değiştirme içeren sporlarda sık yaralanır.
Kopma anında hastaların çoğu dizde bir kopma sesi ya da hissi tarif ediyor. Ardından şişlik ve dize güvenememe geliyor. Merdiven inerken ya da yön değiştirirken dizin boşalması tipik bir şikâyet. Bu yaralanmalar spor yaralanmaları başlığıyla birlikte değerlendiriliyor.
Her ön çapraz bağ yaralanması ameliyat gerektirmiyor. Karar verilirken hastanın yaşı, spor beklentisi, dizdeki ek yaralanmalar ve günlük yaşamda hissettiği güvensizlik birlikte değerlendiriliyor. Yeniden yapılandırma gerektiğinde kopan bağın yerine uygun bir greft ile yeni bağ oluşturuluyor.
Diz kireçlenmesi (osteoartrit)
Kireçlenme, eklem yüzeyini kaplayan kıkırdağın zamanla incelmesidir. İlerledikçe kemik yüzeyleri birbirine yaklaşır; hareket ağrılı hale gelir, sabahları tutukluk ve merdiven inip çıkmada zorlanma başlar.
Erken ve orta evrede tedavi ameliyat dışı seçeneklerle yürüyor: kilo yönetimi, uygun egzersiz programı, fizik tedavi, ilaç ve eklem içi uygulamalar.
Eklem yüzeyi büyük ölçüde yıprandığında ve ağrı günlük yaşamı kısıtladığında diz protezi cerrahisi gündeme geliyor.
Artroskopik diz cerrahisi nedir?
Artroskopi, dize birkaç milimetrelik kesilerden kamera ve ince aletlerle girilerek yapılan kapalı cerrahi yöntemdir. Cerrah eklem içini ekrandan görür; aynı seansta hem tanıyı netleştirip hem gereken işlemi yapabilir.
Açık cerrahiye kıyasla daha küçük kesi ve daha az yumuşak doku hasarı anlamına geliyor. Menisküs, kıkırdak ve bağ sorunlarının önemli bölümü bu yöntemle ele alınıyor.
Muayene ve tedavi süreci
-
Öykü ve fizik muayene
Şikâyetin ne zaman başladığı, hangi hareketle arttığı, dizin stabilitesi ve hareket açıklığı değerlendirilir.
-
Görüntüleme
Röntgen ile eklem aralığı ve kemik yapısı, gerektiğinde MR ile menisküs, bağ ve kıkırdak incelenir.
-
Değerlendirme ve plan
Ameliyat dışı seçenekler gözden geçirilir; gerekiyorsa cerrahi kararı hastayla birlikte verilir.
-
Takip
Tedavi sonrası kontroller ve rehabilitasyon programı planlanır.
Sık sorulan sorular
Menisküs yırtığı kendiliğinden iyileşir mi?
Menisküs ameliyatı sonrası ne zaman yürünebilir?
Ön çapraz bağ koptuğunda mutlaka ameliyat gerekir mi?
Diz kireçlenmesinde protez tek çözüm mü?
Artroskopi ile açık ameliyat arasındaki fark nedir?
Diz ağrısı için hangi bölüme başvurmalıyım?
Tedaviyi uygulayan hekim
Prof. Dr. Melih Malkoç
Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu; uzmanlık eğitimini Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tamamladı, 2015'te doçent unvanını aldı.
Özgeçmişin tamamı →Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi önerisi yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı, muayene ve görüntüleme sonrasında hekim tarafından kişiye özel verilir.